Page 18 - فصلنامه قانون نامه - قوانین معاملاتی صنعت نفت
P. 18
مقدمه
اما اعمال تصدیگری اعمالی است که دولت از نقطه نظر حقوقی مشابه اعمال افراد
خصوصی انجام میدهد و اصول و قواعد حقوق خصوصی بر آن حاکم است و
قابل واگذاری به غیر بوده و در قالب قراردادهای غیر یکطرفه که تابع قوانین
و مقررات تجاری ،مدنی ،جزایی ،کار و بیمه و ..میباشد صورت میپذیرد.
ماده واحده «قانون تعیین مرجع دعاوی بین افراد و دولت» مصوب ،1307
اعمال تصدیگری را اینگونه تعریف میکند« :اعمال تصدی اعمالی است که
دولت از نقطه نظر حقوقی مشابه اعمال افراد انجام میدهد ،مانند خرید و
فروش املاک ...اجاره و امثال آن».
همچنین با توجه به ماده 11قانون مدیریت خدمات کشوری میتوان گفت ،اعمال
تصدیگری اعمال مربوط به امور اقتصادی است که دولت متصدی اداره و
بهرهبرداری از اموال جامعه است و مانند اشخاص حقیقی و حقوقی در حقوق
خصوصی عمل میکند ،از قبیل تصدی در امور صنعتی ،کشاورزی ،حمل و
نقل ،بازرگانی ،مسکن و بهرهبرداری از طرحهای آب و خاک و شبکههای انرژی،
ارتباطات و راه( .راه دیگر شناخت این نوع امور توجه به ارایه این نوع خدمات
از سوی دولت به خودش میباشد).
به هر حال در قراردادهای ناشی از اعمال تصدی ،اختیارات هر یک از طرفین قرارداد
ناشی از مفاد قرارداد یا منابع قانونی است و در انعقاد آن اصول ًا نباید اراده هیچ
یک بر دیگری برتری و مزیت داشته باشد و در صورت بروز اختلاف محاکم
دادگستری ،صالح به رسیدگی میباشند.
اما باید توجه داشت در عمل به علت قدرت فائقه دولت در انعقاد تمامی قراردادها
حتی در قراردادهای تصدیگری نیز یکطرفه بودن قراردادها به شدت
خودنمایی نموده و در موارد متعددی حتی به تنظیم نمونه قراردادهای همسان
از پیش تعیین شده مانند شرایط عمومی پیمانهای مختلف صادر از سوی
سازمان برنامه و بودجه یا سایر نظامهای فنی و اجرایی کشور منجر شده است.
برای انعقاد این قراردادها همچنان که اشاره شد بایستی از فرایندها و تشریفات
خاصی پیروی کرد که در ادامه میآید.
فرایند ارجاع قراردادهای عمومی
بهطور کلی شیوههای رسیدن به مرحله انعقاد قراردادهای عمومی را که به فرایند
ارجاع کار معروف است میتوان به دو گروه کلی تقسیم کرد:
گروه اول :قراردادهای مبتنی بر رقابت ناشی از مسابقه؛
گروه دوم :قراردادهای مبتنی بر توافق ناشی از مذاکره؛
.1رقابت ناشی از مسابقه
روش مسابقه با فرایندهایی مانند برگزاری مناقصه یا مزایده در معاملات بزرگ
(بیش از 650میلیون تومان در سال )1400بروز مییابد.
در روش مسابقه ،اشخاص یا افراد با یکدیگر به رقابت بر سر قیمت (یا کیفیت قابل
تبدیل به قیمت) میپردازند و در نهایت یکی از آنها در این رقابت اقتصادی
با کاستن از منافع و سود خود ،به برتری بر دیگران میرسد.
17
